Dansimetre (Hidrometre) Nedir? Nasıl Kullanılır?
Petrokimya sektöründe yoğunluk ölçümünün bazı kuralları vardır. Mesela, sıvının hacmi sıcaklığa bağlı olarak değişir. Akaryakıt, yağ ve kimyasalların büyük tanklarda depolandığı göz önünde bulundurulursa hacim değişikliğinin ne denli büyük etki yaratacağı anlaşılır.
Bu noktada sektörde hidrometre olarak da bilinen dansimetreler devreye girer. Dansimetreler, petrokimya sektöründe işletmelerin karlılığını koruyan en kritik akaryakıt ölçüm malzemelerinden biridir.
Peki, doğru yoğunluk ölçümü nasıl yapılır? Neden sıcaklık doğrulaması yaparken standart bir termometre işinizi görmez? Ve en önemlisi, operasyonel hız kazanmak için hangi ekipmanları seçmelisiniz?
Bu rehberde, akaryakıt ölçümünün görünmeyen kahramanları olan Dansimetre, ASTM Termometre ve Termometreli Dansimetre ürünlerinin öneminden bahsedeceğiz.
Dansimetre mi, Hidrometre mi?
Sektöre yeni giren profesyoneller veya malzeme tedarikçileri bu soruyu sorabilir: “Bana dansimetre lazım, hidrometre ile aynı şey mi?”
Cevap aslında net. Evet, teknik olarak ikisi aynı şey. Literatüre göre sıvıların özgül ağırlığını yani yoğunluğunu ölçen bu ürünlere “Hidrometre” denir fakat Türkiye’de yaygın kullanım “Dansimetre” şeklindedir. Dansimetreler Arşimet prensibini kullanarak sıvının kaldırma kuvvetine göre yoğunluğunu ölçer. Dolayısı ile burada önemli olan isimlendirme değil, ürünün ASTM E100 standardına uygun hassasiyette üretilmesi ve ASTM D1298 standardına göre kullanılmasıdır.
Sıcaklık Hesabı Neden Bu Kadar Önemli?
Dansimetreyi akaryakıt numunesine daldırıp değeri okumak, yoğunluk ölçümü işinin sadece yarısıdır. Diğer yarısı ise sıcaklık ölçümüdür zira sıvılar sıcaklığa göre hacim değiştirir. Sıcaklık arttıkça hacim artar, yoğunluk düşer. Yoğunluk ölçümü sırasında akaryakıt numunesinin sıcaklığını bilmiyorsanız okuduğunuz değerin önemi yoktur.
Yoğunluk ölçümünde sıcaklık doğrulaması için iki yöntem vardır, gelin bunları inceleyelim.
1. Dansimetre & Termometre Yöntemi
Doğru ölçüm için Dansimetre yoğunluk ölçümü yapılacak sıvıya uygun ölçüm aralığında seçilmeli ve bir ASTM Termometre bulundurulmalıdır. Burada yapılan en sık hata; piyasadan rastgele alınan, kalibrasyonu belirsiz ve seri numarası bulunmayan termometrelerin kullanılmasıdır.
Hartwig Türkiye olarak akaryakıt, yağ ve kimyasallarda yoğunluk ölçümü esnasında sıcaklık doğrulaması için farklı versiyonları da bulunan ASTM Termometre (12C / IP 64C) ürününü öneriyoruz.
Neden ASTM Termometre?
Çünkü bu termometreler -20°C ile +102°C arasında çalışır, daldırma derinliği ve tepki süresi akaryakıt, yağ ve kimyasallara uygun tasarlanmıştır ve kalibrasyona uygundur. Sıcaklık düzeltmesi sırasında en doğru sonucu ASTM Termometre ile alırsınız.
2. Termometreli Dansimetre Yöntemi
Tanker üstünde, rüzgâr altında bir işlem için tek ürün, iki ayrı üründen iyidir. Hem zamandan tasarruf etmek hem de iki ayrı ürün ile uğraşmak, değerlerin yanlış okunması veya ürünlerin kırılması risklerini de doğurur.
Bu yüzden özel ürettiğimiz Termometreli Dansimetre ürününü tavsiye ediyoruz. Dansimetre ile bütünleşik termometre sayesinde yoğunluk ölçümü ve sıcaklık düzeltmesini tek ürün kullanarak yapabilirsiniz.
Avantajları nelerdir? Akaryakıt, yağ ve kimyasalların yoğunluk ölçümü ve sıcaklık düzeltmesini tek ürün ile yapabilirsiniz.
Adım Adım Doğru Ölçüm Nasıl Yapılır?
Yoğunluk ölçümü ve sıcaklık düzeltmesi sırasında en doğru sonuç için izlenmesi gereken adımları sizin için derledik:
- Tanktan veya tankerden numune alırken yakıtın köpürmemesine dikkat edin. Köpük, yoğunluk okumasını yanıltır.
- Isıya ve kimyasallara dayanıklı borosilikat camdan üretilmiş, şeffaf gövdeli ve dökme ağızlığı bulunan kaliteli bir mezür kullanın.
- Termometreli Dansimetreyi yavaşça ve hafifçe döndürerek sıvının içine bırakın.
- Bu döndürme hareketi, cihazın mezürün kenarına yapışmasını engeller.
- Ürünün salınımının durmasını bekleyin.
- Menisküs, yani sıvı yüzey eğriliği kuralına dikkat ederek, göz hizasından hem dansimetreyi hem de termometreyi okuyun.
- Okuduğunuz yoğunluk ve sıcaklık değerlerini ASTM tabloları ile 15 derece standart yoğunluğa çevirin.
Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)
Bu bölümde sizler için akaryakıt, yağ ve kimyasal numunelerinin yoğunluk ölçümü ve sıcaklık doğrulaması konusunda sık sorulan soruları derledik.
Dansimetre alırken nelere dikkat etmeliyim?
Ürünün cam kalitesine, üzerindeki skalaların silinmez baskı olmasına, markasına ve seri numarasının bulunup bulunmadığına dikkat etmelisiniz.
Dansimetre ve Termometre ayrı ayrı mı yoksa bütünleşik mi almalıyım?
Eğer sahada akaryakıt, yağ ve kimyasal numunelerini hızlı almak istiyorsanız kesinlikle termometreli dansimetre almalısınız. Ancak laboratuvar ortamı için ayrı ürünler tercih edilebilir.
ASTM Termometre kullanmak yasal bir zorunluluk mu?
ISO ve API gibi uluslararası normlar akaryakıt ölçümünde ASTM Termometre kullanımını şiddetle tavsiye eder. Yasal bir zorunluluk olmasa bile hatalı ölçümden kaynaklı kayıplar yaşamamak için standart dışı ve izlenebilirliği bulunmayan seri numarasız ürünlerden kaçınılmalıdır.
Dansimetrem kırıldı, içindeki sıvı tehlikeli mi?
Eski tip bazı dansimetrelerde cıva bulunabilmekteydi ancak modern ve çevre dostu üretimlerde genellikle özel renkli alkol türevleri veya güvenli dolgu sıvıları kullanılır. Yine de kırılan cam parçalarına dikkat edilmelidir.
Hartwig Instruments Üretim Yaklaşımı
Bu standartların tümünü karşılayan termometreler Hartwig Instruments tarafından tasarlanmakta ve üretilmektedir. Hollanda’daki tesislerinde gerçekleştirilen üretim sürecinde, cam şekillendirme ve ölçek baskısından dolgu sıvısının uygulanmasına kadar tüm adımlar markanın kendi mühendisleri tarafından kontrol edilir.
Ürün seri numaralıdır ve Türkiye’de kullanıcıya ulaşmadan önce isteğe bağlı olarak TÜRKAK onaylı laboratuvarlarda kalibre edilerek teslim edilir. Bu yaklaşım, sahada kullanılan her akaryakıt ölçüm malzemesinin izlenebilir olmasını sağlar.
Hartwig Türkiye’nin termometre ve dansimetre çözümleri için tıklayın. Akaryakıt ölçüm süreçlerinde danışmanlık için bize ulaşın!
Standart, Referanslar ve Sorumluluk Reddi Beyanı
Bu yazıda ASTM D1298 (Ham Petrol ve Sıvı Petrol Ürünlerinin Yoğunluk Tayini – Hidrometre Yöntemi), ASTM E100 (ASTM Hidrometreleri Standart Şartnamesi) ve ASTM E1 (ASTM Termometreleri) gibi akaryakıt analiz ve ölçüm cihazları ile ilgili standartlarda yer alan genel prensipler referans alınmıştır. Terminoloji, ilgili standart metinlerinde geçen ifadelere dayalı olarak derlenmiştir. Sahadaki uygulamalar, tesis koşulları ve kurum içi prosedürlere göre değişkenlik gösterebilir.
Akaryakıt ölçüm iskandil metreleri, şaküller, dansimetreler ve termometreler standartlara uygun şekilde üretilmeli ve kullanılmalıdır. Bu ürünler sahadaki teknik personelden alınan geri bildirimler ile düzenli olarak güncellenmelidir. Hartwig Instruments, akaryakıt ölçüm ekipmanlarını kendi tasarlar ve Rotterdam Hoogvliet’te bulunan fabrikasında üretir. Akaryakıt ölçüm malzemeleri üretiminde 42 yılı aşan tecrübe, Ahmet Özkan’ın saha deneyimi ile birleşir. Hartwig Türkiye, bu ürünleri Türkiye’nin kritik tesislerinde kullanılmak üzere piyasaya sunar. Ürünler, uzun yıllar boyunca gerçek saha geri bildirimleri ile geliştirilmiş olup bu süreç halen devam etmektedir.
Hartwig Türkiye, Hartwig Instruments’in Türkiye’deki tek yetkili satıcısıdır. Orijinal ürünleri yerel stok, uzman teknik destek ve hızlı tedarik ile sunar. Böylece tank içi seviye ölçümü, yoğunluk tespiti ve tank kalibrasyonu gibi uygulamalar için doğru çözümü kısa sürede devreye almanıza yardımcı olur. Ürünlerimizi inceleyin, “Teklif Al” butonu üzerinden hızlıca teklif isteyebilirsiniz. İleri seviye akaryakıt ölçüm çözümlerimiz hakkında bilgi ve danışmanlık için bizimle iletişime geçin.
Sorumluluk reddi beyanı: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Uygulamalar, eğitimli personel tarafından ve yürürlükteki mevzuat ile standartlar, iş güvenliği kuralları, ATEX gereklilikleri, üretici talimatları ve kurum içi prosedürler esas alınarak yürütülmelidir. Ekipman kurulumu, kullanım ve depolama işlemleri öncesinde uygun risk değerlendirmesi yapılmalı, kişisel koruyucu donanımlar kullanılmalı ve en güncel teknik dokümanlar teyit edilmelidir. Buradaki bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden doğabilecek doğrudan veya dolaylı sonuçlardan Hartwig Türkiye ve/veya adı geçen firmalar sorumlu tutulamaz. Uygun yöntem ve ekipman seçimi her zaman kullanıcının sorumluluğundadır.