Akaryakıt Numune Alma Kabı Rehberi
Akaryakıt depolama tankları ve tankerleri içerisindeki malın temsil edici bir örneğinin alınması süreci numune alma olarak tanımlanır. Bu örnek, emniyetli ve tekrarlanabilir şekilde alınmalı ve laboratuvara taşınmalıdır. Bu sebeple, kullanılacak akaryakıt numune alma kabı, yalnızca malzeme kalitesi açısından değil, ISO 3170:2025 ve ASTM D4057-22 gibi güncel standartlara uygunluk açısından ve dip, belirli seviye, tüm seviyeler ve zon gibi uygun örnekleme yöntemi ve topraklama gereklilikleri açısından da değerlendirilmelidir.
Standartlara Uygun Manuel Numune Alma ve Güvenlik
ISO 3170 ve ASTM D4057 Kapsamı
ISO 3170:2025, sıvı veya yarı sıvı hidrokarbonlardan manuel numune almanın yöntemlerini, ekipman tiplerini ve prosedürlerini açıklar; sabit tanklar, karayolu tankerleri, gemiler ve boru hatlarından örneklemeyi kapsar. ASTM D4057-22 ise ekipman seçimi, kap/şişe hazırlığı ile devamlı numune, bütün seviyelerden numune ve seviye numunesi gibi yöntemlerin adım adım uygulanışını tanımlar. Uygulamada dip, tepe, üst-orta-alt seviye ve emme seviyesi gibi seviye tanımları, doğru yöntem-ekipman eşleşmesi ve raporlamada ortak dil sağlar. Bu çerçeve temsil ediciliğin korunması, topraklama ve sonuçların tutarlı karşılaştırılması için temel referans niteliğindedir.
Topraklama
Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın, bağlama ve topraklama esastır. Numune kabı topraklama sistemi ve antistatik ip kullanımı, statik kaynaklı kıvılcım riskini azaltır ve güvenli boşalımı sağlar. Bu gereklilik, manuel örnekleme uygulamalarında açıkça vurgulanır; özellikle kuru/soğuk hava koşullarında ve düşük iletken yakıtlarda kritik önem taşır.
Seviye ve Dip Uygulamaları İçin Doğru Kap Seçimi
A – Dip Numune Alma Kabı
A – Dip Numune Alma Kabı tankın en alt kısmından dip nokta numunesi almak için tasarlanmıştır. Modelin yaylı, alt valfli mekanizması tabana temas ettiğinde otomatik açılır, numuneyi aldıktan sonra yukarı çekildiğinde kendiliğinden kapanır; böylece alt katmandaki su/tortu gibi ağır fazların temsili kontrol altında yapılır. Bu alt-valf tasarım, prosedür gerektirdiğinde pompa emiş seviyesinin altında kalan “ölü hacim (dead bottom)” bölgesinden numune alınmasına da teknik olarak imkan tanır.
B Tip Numune Alma Kabı
Her seviyeden temsil isteniyorsa, B – Seviye Numunesi Alma Kabı – Toplu kullanılarak kabın kontrollü hızla aşağı–yukarı hareket ettirilmesiyle bütün seviyelerden veya akıştan devamlı numune elde edilir. Bu yöntem, tank profilindeki genel yapıyı temsil eden ortalama bir numune alma imkanı tanır. Kabul testleri ve kalite izleme çalışmalarında tekrarlanabilirliği güçlendirir.
C Tip Numune Alma Kabı
C – Seviye Numunesi Alma Kabı – Teflon Tapalı ürünü, tek noktadan seviye numunesi almak içindir. Üst, orta ve alt noktalardan seviye numunesi alabilir. Üst kısmında bulunan teflon tapa mekanizması antistatik ip ile açılıp kapatılabilir. Böylece, istenilen zon dışında numune giriş çıkışı engellenir. Batması için yeterli ağırlıktadır. Sahada numune kabı topraklama sistemi ile kullanılması önerilir.
D Tip Numune Alma Kabı
D-Seviye Numunesi Alma Kabı, numune doğrudan analiz şişesine alınırken şişeyi darbe ve çarpmalara karşı korur. Şişe kırılsa bile, cam parçalarının tanka karışmasını önler. Şişe kullanımının laboratuvar iş akışına hızlı entegrasyonu sayesinde zaman kazandırır. Ağırlaştırılmış tabanı ile stabil ve dik şekilde daldırma sağlar. Üst kısmında bulunan teflon tapa tertibatı antistatip ip vasıtası ile açılıp kapatılabilir. İç düzenek şişe boyutuna göre ayarlanabilir yapıda olup genelde 1000 ml şişe ile çalışır. Üst, orta ve alt seviye numunesi senaryolarında kullanılır.
E – Tip Numune Alma Kabı
Kafesli şişe için üretilen E-Seviye Numunesi Alma Kabı, ip kontrollü teflon tapa tertibatı ile hedef derinlikte açılıp kapanarak tek noktadan seviye numunesini mümkün kılar. Sabit hızla yukarı çekildiğinde bütün seviyelerden numune almaya da uygundur. Ağırlaştırılmış gövde dengeli batış ve kabın dik konumda kalmasını sağlar. Kafesli şişeyi çerçeveleyen yapısı taşıma sırasında kırılma ve aktarma kaynaklı kayıpları azaltır. Saha güvenliği için antistatik ip ve numune kabı topraklama sistemi ile kullanılması önerilir.
Pratik Seçim Kılavuzu
- Hacmi temsil eden profil gerekiyorsa B tipi numune alma kabı ile bütün seviyelerden numune alabilirsiniz.
- Alt faz/su–tortu riski varsa A tipi numune alma kabı ile dip/alt seviye nokta numunesi alabilirsiniz.
- Tek derinlik veya katman doğrulaması gerekiyor ise C Tipi numune alma kabı ile istenen seviyeden sızdırmaz nokta numunesi alabilirsiniz.
- Doğrudan şişe kullanacaksanız D/E tipi numune alma kabı kullanabilirsiniz.
- Hangi tip olursa olsun, numune kabı topraklama sistemi ve antistatik ip zorunlu güvenlik adımıdır.
Hartwig Türkiye Güvencesi
Bu yazıda ISO 3170:2025, ASTM D4057-22 ve API MPMS 8.1 (2022) referans alınmıştır; terminoloji, ilgili standart metinlerinde yer alan ifadelere dayalı olarak derlenmiştir ve sahadaki uygulamalar tesis koşulları ile kurum içi prosedürlere göre değişkenlik gösterebilir.
Akaryakıt numunesi alma kapları standartlara uygun üretilmeli ve sahada teknik personelden alınan veriler ile güncellenmelidir. Hartwig Instruments, numune alma kaplarını kendi tasarlar ve Rotterdam-Hoogvliet’te bulunan fabrikasında üretir. Akaryakıt ölçüm malzemeleri üretiminde 42+ yıllık tecrübesi ile Ahmet Özkan’ın deneyimi ile Hartwig Türkiye, bu ürünleri Türkiyenin kritik tesislerinde kullanılmak üzere piyasaya sunar. Ürünler, uzun yıllar boyunca saha geri bildirimleri ile güncellenmiş olup bu süreç hala devam etmektedir.
Hartwig Türkiye, Hartwig Instruments’in Türkiye’deki tek yetkili satıcısıdır; orijinal ürünleri yerel stok, uzman teknik destek ve hızlı tedarikle sunarak saha kullanımı için doğru çözümü hızla devreye almanıza yardımcı olur. Ürünlerimizi inceleyin, “Teklif Al” butonu üzerinden hızlıca teklif isteyebilirsiniz. İleri seviye akaryakıt ölçüm çözümlerimiz hakkında bilgi ve danışmanlık için bize ulaşın.
Sorumluluk reddi beyanı: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Uygulamalar, eğitimli personel tarafından ve yürürlükteki mevzuat/standartlar, iş güvenliği kuralları, ATEX gereklilikleri, üretici talimatları ve kurum içi prosedürler esas alınarak yürütülmelidir. Ekipman kurulumu, bağlantı/topraklama ve kullanımına geçmeden önce uygun risk değerlendirmesi yapılmalı, KKD kullanılmalı ve en güncel dokümanlar teyit edilmelidir. Buradaki bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden doğabilecek doğrudan veya dolaylı sonuçlardan Hartwig Türkiye ve/veya adı geçen firmalar sorumlu tutulamaz; uygun yöntem ve ekipman seçimi kullanıcının sorumluluğundadır.